Hızlı Başvur

This site is protected by reCAPTCHA and the Google Privacy Policy and Terms of Service apply.

Çek Nedir?

Çek Nedir?
Tarih: 16.11.2026

Çek Nedir? Türk Ticaret Kanunu’na Göre Çekin Zorunlu Unsurları


Çek Nedir?

Türk Ticaret Kanunu (TTK) ve 5941 sayılı Çek Kanunu'na göre çek, belirli bir para tutarının bankadaki hesaptan hamiline (elinde bulunduran kişiye) veya belirli bir lehtara ödenmesi için bankaya verilen, kesin bir ödeme talimatı niteliğindeki kambiyo senedidir.


Türkiye'de çek kullanımı ve işlemleri, temel amacı çek hamillerini korumak ve kayıt dışı ekonomiyi denetlemek olan 5941 sayılı Çek Kanunu ile düzenlenmektedir. Kanun; çek hesabı açma esaslarını, çek düzenleme kurallarını ve karşılıksız çek çıkması durumunda uygulanacak idari ve hukuki yaptırımları belirler.


Çekte Bulunması Gereken Zorunlu Unsurlar Nelerdir?

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nda çek, kambiyo senetleri arasında düzenlenmiş olup çekin kanunen geçerli bir kambiyo senedi sayılabilmesi için belirli şekil şartlarını taşıması zorunludur. Bu zorunlu unsurlar Türk Ticaret Kanunu’nun 780. maddesinde açıkça belirtilmiştir. Kanunda sayılan unsurların bulunup bulunmadığı, senedin çek niteliğinin değerlendirilmesinde esas alınır.


1. “Çek” İbaresinin Bulunması

Türk Ticaret Kanunu’nun 780/a maddesi uyarınca senet metni içerisinde “çek” kelimesinin yer alması gerekir. Senet Türkçe dışında bir dilde düzenlenmişse, ilgili dilde çek karşılığı olarak kullanılan ibarenin senet metninde bulunması zorunludur.


2. Kayıtsız ve Şartsız Belirli Bir Bedelin Ödenmesi Emri

TTK m.780/b hükmüne göre çek, belirli bir tutarın kayıtsız ve şartsız olarak ödenmesine ilişkin emir niteliğinde olmalıdır. Ödeme emrinin herhangi bir koşula bağlanması, senedin çek olarak değerlendirilmesi bakımından kanuni inceleme konusu oluşturur. Ödenecek bedelin belirli olması ve senet metninde yer alması gerekir.


Türk Ticaret Kanunu’nun bedelin yazı ve rakamla gösterilmesine ilişkin hükümleri uyarınca, bedelin hem yazı hem rakamla yer aldığı durumlarda farklılık bulunması hâlinde yazı ile belirtilen tutar esas alınır.


3. Muhatap Bankanın Gösterilmesi

TTK m.780/c uyarınca çekte ödemeyi yapacak muhatabın belirtilmesi gerekir. Türk hukukunda çekin muhatabı yalnızca banka olabilir. Bu nedenle çek üzerinde muhatap bankanın ticaret unvanının yer alması zorunlu şekil şartlarından biridir.


4. Düzenlenme Tarihi

Düzenlenme tarihi, TTK m.780/e kapsamında çekin zorunlu unsurları arasında yer alır. Tarihin gün, ay ve yıl olarak çek üzerinde gösterilmesi gerekir. Düzenlenme tarihinin bulunmaması, çekin şekil şartları bakımından değerlendirilir.


5. Düzenlenme Yeri

TTK m.780/e gereğince düzenlenme yerinin çek üzerinde yer alması gerekir. Düzenlenme yerinin açıkça belirtilmediği hâllerde, kanunun tamamlayıcı hükümleri çerçevesinde değerlendirme yapılır. Düzenlenme yeri ile ilgili eksiklikler, Türk Ticaret Kanunu’nun ilgili maddeleri kapsamında incelenir.


6. Keşidecinin İmzası

TTK m.780/f hükmüne göre çek, düzenleyen tarafından imzalanmalıdır. Düzenleyenin imzası, çekin zorunlu şekil şartlarından biridir. İmzanın bulunup bulunmadığı, senedin kambiyo senedi niteliğinin değerlendirilmesinde dikkate alınır.


Türk Ticaret Kanunu’nda sayılan bu unsurlar, çekin temel şekil şartlarını oluşturur. Bir senedin çek olarak kabul edilip edilmeyeceği, kanunda öngörülen zorunlu unsurları taşıyıp taşımadığı dikkate alınarak değerlendirilir. Bu nedenle çekin düzenlenmesi sırasında TTK m.780’de belirtilen unsurların eksiksiz şekilde senet üzerinde yer alması gerekir.


Bu bölümde yer verilen açıklamalar, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun özellikle 780 ila 781. maddeleri esas alınarak hazırlanmıştır. Metin, ilgili mevzuat hükümlerinin teknik ve bilgilendirici özeti niteliğindedir.


Çek Karşılıksız Çıkarsa Ne Olur?

5941 sayılı Çek Kanunu’nda, ibraz edilen çekin karşılığının tamamen veya kısmen bulunmaması hâlinde uygulanacak işlemler düzenlenmiştir. Karşılıksız kalan bir çek bakımından kanunda öngörülen başlıca sonuçlar aşağıdaki şekildedir:


Karşılıksız işlemi yapılır: Çekin ibraz edildiği tarihte hesapta yeterli karşılık bulunmaması hâlinde banka, çekin arka yüzüne veya ilgili sisteme “karşılıksızdır” işlemini kaydeder. Bu işlem 5941 sayılı Çek Kanunu m.3 kapsamında düzenlenmiştir.


Banka kanuni sorumluluk tutarını öder: Çek Kanunu m.3 uyarınca, çek bedelinin tamamının hesapta bulunmaması hâlinde banka, kanunda belirlenen tutarı hamile ödemekle yükümlüdür. Bu ödeme, bankanın kanundan doğan sorumluluğu kapsamında yapılır.


Kısmi ödeme yapılabilir: Hesapta çek bedelinin bir kısmının bulunması durumunda mevcut karşılık hamilin talebi üzerine ödenir ve ödenen tutar çek üzerine kaydedilir. Bu husus Çek Kanunu m.3’te düzenlenmiştir.


Hamil kambiyo hukukundan doğan haklarını kullanabilir: Karşılıksız işlemine konu olan çek bakımından hamil, Türk Ticaret Kanunu’nda kambiyo senetlerine ilişkin düzenlenen başvuru ve takip yollarına başvurabilir. Bu haklar TTK’nın çek hükümleri çerçevesinde değerlendirilir.


Çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağı gündeme gelebilir: 5941 sayılı Çek Kanunu m.5 uyarınca, karşılıksız çek düzenlenmesi nedeniyle mahkeme tarafından “çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağına” karar verilebilir. Kanun hükmü şöyledir:


“Üzerinde yazılı bulunan düzenleme tarihine göre kanuni ibraz süresi içinde ibrazında, çekle ilgili olarak ‘karşılıksızdır’ işlemi yapılmasına sebebiyet veren kişi hakkında, hamilin şikâyeti üzerine, her bir çekle ilgili olarak çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağına karar verilir.” (5941 sayılı Çek Kanunu m.5)


Bu düzenleme, karşılıksız çek nedeniyle uygulanabilecek yaptırımların kanuni dayanağını oluşturmaktadır. Metinde yer verilen açıklamalar, 5941 sayılı Çek Kanunu’nun 3 ve 5. maddeleri esas alınarak hazırlanmıştır.


Bu makalede yer verilen hükümler aşağıdaki mevzuata dayanmaktadır:


6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu 

5941 sayılı Çek Kanunu


Metindeki kanun alıntıları, ilgili maddelerin resmî mevzuat hükümlerinden alınmıştır. Bu içerik yalnızca mevzuat hükümlerinin teknik ve bilgilendirici özetini sunmak amacıyla hazırlanmıştır.



Son Yazılar